Driehoek, vierkant of rechthoek: welke vorm kies je?

Driehoek, vierkant of rechthoek: de vorm van een schaduwdoek lijkt een kwestie van smaak, maar je ophangpunten en je tuin bepalen vaak al wat kan. Veel mensen zoeken ook naar een trapezium of een doek met ongelijke zijden, omdat hun plek niet netjes rechthoekig is. In deze gids vergelijk je de vormen op punten, oppervlak, schaduw en wind, en lees je wat je doet als je plek er scheef bij ligt. Over de afmetingen zelf lees je meer in de juiste maat kiezen.

Begin bij je ophangpunten, niet bij de vorm

Een doek is zo goed als zijn punten. Heb je drie sterke punten, dan is een driehoek de logische keuze. Heb je er vier, dan kan een vierkant of rechthoek. Een vierhoekig doek aan drie punten ophangen kan niet: de vierde hoek hangt dan los. Het omgekeerde kan wel, als je een driehoek aan drie van vier beschikbare punten hangt.

Teken daarom eerst je plek op papier en zet er de ophangpunten op. Meet de afstanden tussen de punten en, bij vier punten, ook de beide diagonalen. Zijn de twee diagonalen even lang en de overstaande zijden gelijk, dan is je plek een echte rechthoek. Verschillen de zijden, dan heb je een onregelmatige vierhoek of een trapezium. Meer over het ophangen zelf lees je in schaduwdoek ophangen.

De vormen naast elkaar

De tabel hieronder geeft een globaal beeld. De oppervlakten zijn berekend uit de afmetingen, dus de ruimte tussen de zijden. Omdat je een doek schuin ophangt, bedek je op de grond altijd wat minder.

Vorm	Ophangpunten	Voorbeeld van de maat	Oppervlak, ongeveer	Past bij
Gelijkzijdige driehoek	3	3 x 3 x 3 m	3,9 m²	Hoek tussen huis en schutting, kleine zitplek
Rechthoekige driehoek	3	3 x 3 x 4,25 m	4,5 m²	Hoek tegen twee muren
Vierkant	4	3 x 3 m	9 m²	Vierkant terras, loungehoek, tafel
Rechthoek	4	3 x 4 m	12 m²	Lang terras, pergola, tuinrand

Je ziet dat een vierhoek per hoek veel meer oppervlak geeft dan een driehoek. Daar staat tegenover dat je een punt meer nodig hebt en dat het doek meer bevestiging vraagt.

Driehoek: weinig punten, veel sfeer

Een driehoek heeft maar drie punten nodig en spant door zijn vorm bijna vanzelf. Omdat de zijden schuin lopen, loopt regenwater sneller af dan bij een vlak gespannen doek. Voor wie weinig geschikte punten heeft, is dit vaak de oplossing. Bekijk de driehoekige schaduwdoeken.

Er zijn twee varianten:

• Gelijkzijdig (alle zijden even lang): symmetrisch en rustig. Het driehoekige canvas doek van 2 tot 5 meter is er in vijf van deze maten, van 2 x 2 x 2 tot 5 x 5 x 5 meter.
• Met rechte hoek (twee gelijke zijden en een langere): past precies in een hoek. Bij het waterdichte driehoekige doek van oxford met PU-coating gaat dit om de maten 3 x 3 x 4,25, 3,6 x 3,6 x 5,1 en 5 x 5 x 7 meter. Het waterdichte driehoekige doek met bevestigingsset en touw heeft dezelfde acht maten.

Het nadeel van een driehoek is dat je minder schaduw per vierkante meter krijgt en dat de hoeken hard aan de bevestiging trekken. Gebruik stevige ogen en roestvrijstalen onderdelen.

Vierkant: netjes en symmetrisch

Een vierkant doek past bij een vierkant terras, een eettafel of een loungehoek. Omdat de vier zijden even lang zijn, kun je de punten symmetrisch plaatsen. Dat geeft een nette indruk, zeker in een strak ingerichte tuin. Hang twee tegenover elkaar liggende hoeken hoger dan de andere twee, zodat het doek een lichte draaiing krijgt. Dan spant het strakker en loopt water weg. Zie ook vierkante schaduwdoeken.

Let op: een maat als 3 x 3 kan zowel een vierkant als een driehoek zijn. Controleer dus altijd de vorm op de productpagina. Het waterdichte schaduwdoek van polykatoen met PU is er vierkant en rechthoekig, in vijf maten van 2 x 2 tot 4 x 5 meter.

Rechthoek en langwerpig: lange stroken schaduw

Een rechthoek past bij een lang terras, een tuinrand of een pergola. Zoek je een langwerpig schaduwdoek? Dan kies je een smalle strook als scherm of zonwering, of een breder doek als overkapping. Een rechthoek heeft vier ophangpunten en meer houvast nodig dan een driehoek. Bij een grote lengte zakt de lange zijde het eerst door. Een extra punt in het midden van die zijde helpt.

Voorbeelden uit ons aanbod:

• Het bruine HDPE-schaduwdoek met oogjes is er in zestien maten, van 2 x 2 tot 4 x 10 meter. Het is niet waterdicht en bevestigingsmateriaal zit er niet bij. Bij de grootste maten zijn extra ophangpunten nodig.
• Het zwarte schaduwgaas van 3 x 6 meter heeft een versterkte rand met ogen en is er in één maat. Het is bedoeld voor pergola, kas, planten of terras.

Meer vind je bij de rechthoekige schaduwdoeken.

En als je plek geen rechthoek is?

Veel tuinen hebben geen rechte hoeken: een schutting loopt schuin, een gevel springt terug, de bomen staan niet op een lijn. Dan zoek je een schaduwdoek met ongelijke zijden, bijvoorbeeld een trapezium. Eerlijk is eerlijk: wij verkopen geen trapeziumvormige schaduwdoeken. Wat we wel hebben, zijn driehoeken met ongelijke zijden en rechthoekige doeken. Daar kun je veel mee.

Wat je kunt doen bij een scheve plek

1. Kies een driehoek. Drie punten liggen altijd in een vlak, hoe scheef de plek ook is. Een driehoek met ongelijke zijden volgt de situatie het best.
2. Neem een rechthoek die kleiner is dan de kortste afstand. Meet de kortste en de langste kant van je vierhoek. Kies een doek dat past bij de kortste zijde min ongeveer 50 centimeter, en overbrug het verschil met touw of kabel. Bij de langste kant wordt het touw langer, bij de kortste korter.
3. Verplaats een punt. Een extra paal die de plek rechthoekig maakt, is soms goedkoper dan een doek op maat.
4. Gebruik een net met oogjes. Daarmee kun je flexibel bevestigen en bepaal je zelf waar je punten komen.

Een rechthoekig doek aan vier punten die geen rechthoek vormen, krijgt plooien. Het doek wordt dan niet vlak. Ga er niet van uit dat harder trekken dit oplost; verplaats liever een punt of kies een driehoek.

Schaduw volgt de zon: welke vorm geeft schaduw waar?

In Nederland staat de zon in de zomer 's middags hoog in het zuiden, en 's ochtends en 's avonds laag in het oosten en westen. Een doek geeft de meeste schaduw als de zon hoog staat. Staat de zon laag, dan schuift de schaduw ver weg van het doek en mis je haar op de plek waar je zit. Een lang doek langs de zuidkant van het terras werkt overdag; voor de avondzon heb je vaak een tweede doek of een scherm aan de zijkant nodig.

• Een vierkant of rechthoek geeft de meeste schaduw en een gelijkmatig patroon.
• Een driehoek geeft een scheve schaduw, die in de loop van de dag over je terras schuift. Dat is een kenmerk, geen fout.
• Een lage hoek aan de kant van de zon geeft extra bescherming tegen lage zon.

Wil je weten hoeveel schaduw je nodig hebt? Dat staat in onze maatgids.

Rekenvoorbeeld: hoeveel schaduw heb je nodig bij een tafel?

Hieronder een rekenvoorbeeld met cijfers die we zelf hebben gekozen om de werkwijze te laten zien; het zijn geen metingen. Stel dat je een eettafel van 1,8 x 0,9 meter hebt met zes stoelen. Rond de tafel schuif je de stoelen ongeveer 60 tot 80 centimeter naar achteren. Je hebt dan een vlak van ruwweg 3,2 x 2,5 meter nodig, ruim 8 vierkante meter, om iedereen onder het doek te hebben.

• Vierkant 3 x 3 m (9 m²): past net, mits het doek niet te schuin hangt.
• Rechthoek 3 x 4 m (12 m²): geeft ruimte, ook voor de lage zon.
• Gelijkzijdige driehoek 3,6 m (ongeveer 5,6 m²): te klein voor deze tafel; neem dan 5 meter (ongeveer 10,8 m²), maar die heeft ook veel ruimte tussen de punten nodig.

Het voorbeeld laat zien dat een driehoek per meter zijde minder dekt dan een vierkant. Wil je met een driehoek dezelfde tafel overkappen, dan heb je dus een grotere maat nodig en meer afstand tussen de punten. Heb je die afstand niet, dan is een vierhoek de betere keuze.

Vorm en inrichting van de tuin

Een schaduwdoek is ook een onderdeel van de tuin. Een paar vuistregels:

• In een strakke, rechte tuin met tegels en rechte randen past een vierkant of rechthoek bij de lijnen.
• In een losse, groene tuin met bomen en struiken past een driehoek, omdat hij de rechte lijnen doorbreekt.
• Bij een kleine tuin kies je liever een compact doek in een rustige kleur, zodat het niet het hele uitzicht overheerst.
• Bij een pergola past een rechthoek, omdat het frame al rechthoekig is.

Kleur doet ook mee. Lichte tinten ogen frisser, donkere geven een rustig beeld. Dat zegt niets over de schaduw: kleur is hier een kwestie van smaak.

Twee doeken naast elkaar of boven elkaar

Heb je een grote of vreemd gevormde plek, dan kunnen twee kleinere doeken beter werken dan één groot. Twee driehoeken die je met de lange zijden naar elkaar toe ophangt, vormen samen een soort vierhoek en laten de middenruimte vrij voor licht en lucht. Twee rechthoeken naast elkaar kunnen een lange pergola afdekken zonder dat je een extra grote maat nodig hebt. Hang de doeken dan op iets verschillende hoogtes, zodat ze elkaar iets overlappen en er geen regenwater tussendoor langs de rand drupt.

Voordeel: kleinere doeken zijn handiger op te hangen, makkelijker weg te halen bij storm en trekken minder hard aan hun punten. Nadeel: je hebt meer ophangpunten en meer bevestigingsmateriaal nodig.

Wind, regen en vorm

De vorm bepaalt ook hoe het doek zich gedraagt bij weer. Een driehoek heeft minder oppervlak en vangt daarom per doek minder wind dan een grote rechthoek, maar zijn hoeken trekken wel hard aan de bevestiging. Een grote rechthoek vangt veel wind en heeft zwaardere bevestiging nodig. Bij een waterdicht doek is afschot belangrijk, welke vorm het ook heeft. Hang één hoek of een zijde lager, zodat regenwater kan wegstromen. Of waterdicht of waterdoorlatend beter bij jou past, lees je in waterdicht of waterdoorlatend.

Meer oppervlak is dus niet altijd beter: een groter doek betekent ook meer windvang. Haal elk doek bij storm weg.

Zo kies je je vorm in vijf stappen

1. Tel je sterke ophangpunten. Drie? Dan een driehoek. Vier? Dan ook een vierkant of rechthoek.
2. Meet alle afstanden en bij vier punten ook de diagonalen.
3. Is de plek een echte rechthoek? Dan past een vierkant of rechthoekig doek. Anders overweeg je een driehoek.
4. Kijk naar de zon: waar wil je schaduw en wanneer?
5. Trek ruimte af voor touw en spanner (ongeveer 50 centimeter per zijde) en kies dan de maat.

Veelgemaakte fouten bij de vormkeuze

• Een vierhoekig doek kiezen met drie punten. De vierde hoek hangt dan los.
• De diagonalen niet meten. Daardoor lijkt een plek rechthoekig terwijl hij scheef is, en krijg je plooien.
• Op de vorm van het terras kiezen in plaats van op de punten. Het doek moet passen bij de ophangpunten, niet bij de tegels.
• Het doek even groot kiezen als de ruimte. Dan kun je het niet strak spannen.
• Vergeten dat bevestigingsmateriaal er vaak niet bij zit. Een driehoek heeft een set voor drie hoeken nodig, een vierhoek voor vier.

De roestvrijstalen bevestigingsset is er in drie uitvoeringen: een set voor een driehoekig doek, een set voor een vierhoekig doek en een grotere set van 44 stuks. Kies de set op basis van de vorm van je doek.

Zo kies je: ons advies

Laat je ophangpunten beslissen. Heb je drie goede punten of een scheve plek, dan is een driehoek de makkelijkste keuze. Heb je vier punten en een echte rechthoek, dan geeft een vierkant of rechthoekig doek de meeste schaduw. Meet daarna de afstanden, trek ruimte af en kies de maat.

• Drie punten of een hoek: driehoekige schaduwdoeken.
• Vierkant terras of loungehoek: vierkante schaduwdoeken.
• Lang terras, pergola of tuinrand: rechthoekige schaduwdoeken.
• Haken, spanners en touw: bevestigingsmateriaal. Of bekijk alle schaduwdoeken.